Yönetim Kültürü Üzerine Denemeler -4 Germinal Romanı Üzerinden Hissedarlık ve Paydaşlık Kavramına bir Bakış

Kitap Kulübümüzde Germinal romanını okurken aklıma birçok soru takıldı.

Bilgilerimiz, uzmanlık alanımız ve ilgi alanlarımızla bir romanı okuyor ve romandan beklentilerimizi o ilgi alanlarına göre oluşturuyoruz. Bu bireysel okuma alanımızı oluşturuyor. Aynı kitabı farklı bakış açılarına sahip kişilerle birlikte okuduğunuzda, onlardan gelecek yorum ve tartışmalarla ufkunuz açılıyor ve aklınızdan geçen sorular azalacağına artıyor.

Bende de öyle oldu. 

Germinal, Émile Zola’nın gerçek bir olayı baz alarak ve olay bölgesindeki gözlemlerine dayanarak yazdığı en önemli romanlarından biri. Roman 1870 yılında Fransa’nın kuzeyinde yaşanan Montsou kasabasındaki kömür ocaklarında yaşanan grevi anlatıyor. Greve giden yol, grev ve sonrasında olanlar karakterlerin gözünden anlatılıyor. Mutlaka okunması gereken çok önemli bir roman. Romanın her bir karakterini birbirinden ayırmak zor ama ben bu yazıda karakterlerden mühendis Negrel’in bakış açısıyla sürdürülebilirlik ve kurumsal yönetime değinmek istedim.    

Negrel amcasının yönetiminden sorumlu olduğu madende baş mühendis olarak çalışıyor. Genç, hırslı ve yetenekli bir mühendis. Fransa’da yaşanan ekonomik durgunluk fabrikaların kömür talebini azaltıyor. Madene yatırım yapan sermayedarlar kâr paylarından ödün vermek istemiyorlar ve maliyetleri kısması için madeni yöneten genel müdüre baskı yapıyorlar. Genel müdür hissedarların paylarının düşmemesi için ücretleri azaltarak, madendeki payandalama sisteminin maliyetini kömür işçilerine yüklüyor.  

İşçiler para kazanabilmek için payandalama ve kömür çıkarma arasında bir tercih yapmak zorunda kalıyorlar ve açlık nedeniyle kömür çıkarmayı tercih ediyorlar. Negrel bu durumu görmesine rağmen amcasına ve hissedarlara bir şey söyleyemiyor. Durmadan işçilere payandalamanın önemini anlatıp yanlış payandalama olduğunda ücretleri kısmaya devam ediyor ve bir süre sonra işçiler para kazanamaz, karın doyuramaz hale geliyorlar ve kömür madenleri grevi başlıyor.

Payandalama eksikliği nedeni ile göçük olduğunda da işçilerle birlikte canla başla kurtarma çalışmalarına katılıyor ve durumun vahametini daha önce niye anlamadığı için kendine kızıyor.

Bir an için bir kurgu senaryo yazalım. Bir şirket düşünün şirketin ürünlerine olan talep azalmış olmasına rağmen şirketin sermayedarları aynı oranda kâr payını almaya devam etmek devam etmek istiyorlar. Oysa şirketin yatırım yapması ve kendini yenilemesi gerekiyor. Genel müdürün tek amacı kâr etmek ve sermayedarları kızdırmamak olduğu için bunun yolunun maliyetleri kısmak olduğunu düşünüyor ve yönetime altında çalışan herkese maliyetleri kısma konusunda ısrar ediyor. Negrel bu şirketteki orta kademe yönetici ve herşeyin farkında. Şimdi soralım Negrel ne yapabilir? Bu durumu nasıl yönetebilir?

Ben kendimce seçenekleri sıraladım. Sizin yanıtlarınızı bekliyorum.

  1. İşini kaybetmemek için yöneticilerin tüm dediklerini kabul eder, yanlış bile olsa olanlara göz yumar, yapılan hatalara ses çıkarmaz ve göz göre şirketin para ve eleman kaybetmesini seyreder. 
  • Sermayedara ve üst yönetime sürdürülebilir kârlılığın önemli olduğunu anlatır ve şirkette paydaşlık kavramını öne çıkarmak için uğraşır. 

Bir sonraki yazı da iki seçeneğin sonuçlarını yaşanmış örnekler ile anlatmaya çalışacağım. 

Görüşmek üzere..

Payandalama: Çökmek, yıkılmak ve devrilmek üzere olan bir yeri sağlamlaştırmak.

No Comments